به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، این وزارتخانه پیش‌نویس دستورالعمل تشخیص صلاحیت و صدور پروانه اشتغال به کار اشخاص حقوقی متقاضی فعالیت در حوزه بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌ها را برای اطلاع عموم و فعالان اقتصادی در دسترس قرار داده است. این دستورالعمل با هدف ساماندهی فعالیت شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مهندسی در این حوزه، تعیین شرایط احراز صلاحیت، تعریف حدود فعالیت و ظرفیت اشتغال و همچنین ارتقای کیفیت ارزیابی، طراحی، نظارت و اجرای عملیات بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌ها تدوین شده است.
این پیش‌نویس که پیشنهاد سازمان نظام مهندسی ساختمان (شورای مرکزی) بوده و با بررسی و اعمال اصلاحات لازم از سوی وزارت راه و شهرسازی تهیه شده، در اجرای ماده ۳۰ الحاقی قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار برای اطلاع عمومی و اظهارنظر فعالان اقتصادی و تشکل‌ها در تارنمای وزارتخانه منتشر می‌شود.
چهار نوع صلاحیت برای فعالیت شرکت‌ها در حوزه بهسازی لرزه‌ای
بر اساس مفاد پیش‌نویس دستورالعمل تشخیص صلاحیت و صدور پروانه اشتغال به کار اشخاص حقوقی، شرکت‌های متقاضی فعالیت در حوزه بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌ها می‌توانند برای دریافت چهار نوع صلاحیت اقدام کنند. این صلاحیت‌ها شامل ارزیابی (معاینه فنی) و طراحی بهسازی لرزه‌ای، نظارت و بازرسی بهسازی لرزه‌ای، اجرای بهسازی لرزه‌ای و صلاحیت توأمان شامل هر سه حوزه ارزیابی و طراحی، نظارت و بازرسی و اجرا است.
حوزه شمول این دستورالعمل سه دسته از ساختمان‌ها را دربرمی‌گیرد. دسته نخست ساختمان‌هایی هستند که مالکان آنها برای توسعه بنا، تعمیرات اساسی یا تغییر کاربری درخواست پروانه ساختمانی دارند و اطلاعات و مستندات فنی مربوط به طراحی، اجرا و نظارت ساختمان در دسترس است. دسته دوم ساختمان‌هایی را شامل می‌شود که با وجود درخواست برای انجام همین اقدامات، مستندات فنی مربوط به فرآیند طراحی، اجرا و نظارت آنها در دسترس نیست.
دسته سوم نیز ساختمان‌هایی هستند که در جریان عملیات احداث، به دلیل رعایت نشدن الزامات فنی، از جمله تأیید نشدن مقاومت مصالح و الزامات ژئوتکنیکی یا تغییر در طراحی و اجرای اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای مغایر با نقشه‌های مصوب، بر اساس گزارش ناظر و تأیید مراجع قانونی، برای ادامه فرآیند ساخت به بهسازی لرزه‌ای نیاز پیدا می‌کنند.
همچنین بررسی ساختمان‌های ساخته‌شده برای اجرای الحاقاتی نظیر آسانسور، پله‌برقی، بالابر، پوشاندن فضاهای باز و موارد مشابه نیز مشمول الزامات این دستورالعمل خواهد بود.
شرایط دریافت پروانه و رتبه‌بندی شرکت‌های متقاضی
در بخش شرایط احراز صلاحیت، پیش‌نویس دستورالعمل الزامات مشخصی را برای شرکت‌های متقاضی تعیین کرده است. بر این اساس، شرکت باید در یکی از قالب‌های قانونی مقرر در قانون تجارت، به استثنای شرکت با مسئولیت محدود، به ثبت رسیده و تأسیس آن در روزنامه رسمی کشور آگهی شده باشد. همچنین موضوع فعالیت شرکت در اساسنامه باید متناسب با صلاحیت درخواستی باشد، عضویت حقوقی در سازمان نظام مهندسی ساختمان استان داشته باشد و دفتر کار ثابت و مستقلی با سند یا اجاره‌نامه رسمی دارای کد رهگیری ارائه کند.
از دیگر الزامات، برخورداری مدیرعامل و اعضای هیأت‌مدیره از پروانه اشتغال، سوابق آموزشی و حرفه‌ای متناسب با نوع صلاحیت و پایه درخواستی است. حداقل تعداد و شرایط تخصصی اعضای هیأت‌مدیره نیز بر اساس نوع صلاحیت و پایه مورد تقاضا تعیین شده است؛ به طوری که برای صلاحیت‌های منفرد، در پایه‌های سه و دو حداقل دو عضو و در پایه‌های یک و ارشد حداقل سه عضو دارای پروانه اشتغال مرتبط مورد نیاز است.
پایه‌بندی شرکت‌ها در چهار سطح سه، دو، یک و ارشد انجام می‌شود. برای تعیین پایه، سه شاخص اصلی شامل امتیاز پروانه اشتغال اعضای هیأت‌مدیره و مدیرعامل، سوابق آموزشی و سوابق حرفه‌ای مرتبط در نظر گرفته شده است. حداقل امتیاز مجموع این شاخص‌ها برای پایه سه ۱۳، پایه دو ۳۸، پایه یک ۶۰ و پایه ارشد ۸۰ امتیاز تعیین شده است.
در بخش آموزش نیز گذراندن دوره‌های تخصصی متناسب با صلاحیت درخواستی الزامی است. حداقل ساعات آموزشی اعضای هیأت‌مدیره و مدیرعامل بر اساس پایه پروانه اشتغال آنها از ۱۶ ساعت در پایه سه تا ۳۲ ساعت در پایه ارشد متغیر است. علاوه بر این، دوره تخصصی ارزیابی و طراحی بهسازی لرزه‌ای ۵۶ ساعت، دوره نظارت و بازرسی ۴۸ ساعت و دوره اجرای بهسازی لرزه‌ای ۴۰ ساعت آموزش را شامل می‌شود. کسب حداقل نمره ۶۰ از ۱۰۰ در آزمون پایان دوره نیز برای قبولی الزامی است.
تعیین ظرفیت اشتغال و الزامات اجرای عملیات بهسازی
در بخش دیگری از پیش‌نویس، حدود صلاحیت و تعداد کار مجاز شرکت‌ها متناسب با پایه دریافتی مشخص شده است. برای صلاحیت‌های ارزیابی، نظارت و اجرا، ظرفیت اشتغال شرکت‌های دارای پایه سه، دو، یک و ارشد به ترتیب ۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۴ کار تعیین شده است. این ظرفیت برای شرکت‌های دارای صلاحیت توأمان به ترتیب ۱۰، ۱۲، ۱۴ و ۲۰ کار خواهد بود.
با این حال، ظرفیت اشتغال اشخاص حقوقی و تغییر تعداد کار مجاز آنها می‌تواند متناسب با شرایط هر استان، به پیشنهاد سازمان نظام مهندسی ساختمان استان، بررسی کارگروه احراز صلاحیت و تصویب وزارت راه و شهرسازی، پس از اخذ نظر کمیته ملی پایش، تعیین و ابلاغ شود.
پیش‌نویس دستورالعمل همچنین برای اجرای عملیات بهسازی لرزه‌ای، به‌کارگیری مسئول یا سرپرست کارگاه واجد صلاحیت را به صورت تمام‌وقت الزامی کرده است. این مسئولان باید متناسب با پایه شرکت، دارای پروانه اشتغال معتبر عمران و صلاحیت اجرای مرتبط باشند و پیش از آغاز فعالیت، دوره‌های آموزشی مقرر را با موفقیت سپری کنند. شرکت نیز موظف است پیش از شروع عملیات، مشخصات سرپرست کارگاه را به کارفرما، دستگاه نظارت، مرجع صدور پروانه ساختمانی و سازمان نظام مهندسی یا کاردانی استان معرفی کند.
مسئولیت حسن انجام خدمات سرپرستان کارگاه و پاسخگویی در برابر تخلفات احتمالی آنها همچنان برعهده شخص حقوقی خواهد بود و به‌کارگیری سرپرست، مسئولیت شرکت را در این زمینه منتفی نمی‌کند. همچنین استفاده از کارگران ماهر و دارای پروانه مهارت فنی در بخش اجرای عملیات بهسازی ضروری اعلام شده است.
بر اساس این پیش‌نویس، شرکت‌های دارای صلاحیت پایه‌های سه، دو و یک صرفاً در استان صادرکننده پروانه مجاز به فعالیت خواهند بود؛ اما شرکت‌های دارای پایه ارشد امکان فعالیت در سراسر کشور را خواهند داشت. همچنین شرکت‌های تعیین صلاحیت‌شده از سوی سازمان برنامه و بودجه کشور نیز در صورت برخورداری از تمام شرایط و انطباق با ضوابط این دستورالعمل می‌توانند برای دریافت صلاحیت‌های پیش‌بینی‌شده اقدام کنند.
در نهایت، پیش‌نویس با پیش‌بینی تشکیل کارگروه احراز صلاحیت در استان‌ها و کمیته ملی پایش در سطح وزارتخانه، سازوکار بررسی درخواست‌ها، رسیدگی به اعتراضات و پایش مستمر عملکرد شرکت‌های دارای صلاحیت را مشخص کرده است. بر اساس این چارچوب، کارگروه‌های استانی مسئول بررسی و احراز صلاحیت متقاضیان هستند و کمیته ملی پایش نیز با حضور نمایندگان معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان و یک عضو حقوقدان، بر عملکرد شرکت‌ها و فرآیند اجرای دستورالعمل نظارت خواهد کرد.
برای دریافت و مطالعه متن کامل پیش‌نویس دستورالعمل تشخیص صلاحیت و صدور پروانه اشتغال به کار اشخاص حقوقی متقاضی دریافت صلاحیت‌های موضوع بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌ها، می‌توانید فایل PDF این دستورالعمل را از اینجا دریافت کنید.